Zakup rzadko jest pojedynczym, przypadkowym działaniem. Zanim klient zdecyduje się wydać pieniądze, często wykonuje szereg mniejszych czynności: zauważa markę, odwiedza stronę internetową, sprawdza opinie, porównuje ceny, rozmawia ze znajomymi, wraca do produktu po kilku dniach i dopiero wtedy podejmuje decyzję.
Dotyczy to zarówno prostych zakupów, jak i bardziej złożonych decyzji, w przypadku których trzeba poświęcić więcej czasu na analizę dostępnych możliwości. Współczesny konsument ma przy tym ogromny wybór. Internet daje mu dostęp do wielu konkurencyjnych produktów, opinii, rankingów i materiałów porównawczych.
Zrozumienie tej drogi jest ważne, ponieważ pierwsze zetknięcie z marką nie musi oznaczać natychmiastowego zakupu. Wręcz przeciwnie – w wielu przypadkach jest dopiero początkiem całego procesu.
Pierwszy kontakt nie musi prowadzić do sprzedaży
Wyobraźmy sobie osobę, która chce kupić nowy rower. Podczas przeglądania internetu zauważa interesujący model. Może zobaczyć go na stronie sklepu, w mediach społecznościowych albo podczas czytania artykułu dotyczącego wyboru odpowiedniego sprzętu.
Czy od razu dokonuje zakupu?
Najczęściej nie.
Pierwszy kontakt może jedynie wzbudzić zainteresowanie. Użytkownik zapamiętuje nazwę produktu albo marki, ale nie jest jeszcze gotowy do wydania pieniędzy. Może nawet zamknąć stronę i wrócić do swoich obowiązków.
Nie oznacza to jednak, że pierwszy kontakt był bez znaczenia. Informacja została już zapisana w świadomości odbiorcy i może wpłynąć na jego późniejsze decyzje.
Potrzeba czasu na podjęcie decyzji
Czas potrzebny na zakup zależy przede wszystkim od rodzaju produktu. Inaczej wygląda decyzja dotycząca kawy czy książki, a inaczej zakup samochodu, mieszkania albo wybór dostawcy usług dla firmy.
Im większa cena, ryzyko lub znaczenie zakupu, tym więcej informacji użytkownik chce zazwyczaj zdobyć przed podjęciem decyzji.
W tym czasie może pojawić się wiele pytań:
-
Czy produkt rzeczywiście jest potrzebny?
-
Czy cena jest odpowiednia?
-
Czy istnieją tańsze alternatywy?
-
Jakie są opinie innych użytkowników?
-
Czy marka jest wiarygodna?
-
Jak produkt wypada na tle konkurencji?
-
Co się stanie, jeśli zakup okaże się nietrafiony?
Każde z tych pytań może stworzyć kolejny punkt kontaktu pomiędzy klientem a marką.
Poszukiwanie informacji stało się częścią zakupów
Internet sprawił, że konsumenci mogą bardzo łatwo samodzielnie weryfikować informacje. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu dostęp do szczegółowej wiedzy na temat produktów był znacznie bardziej ograniczony.
Dziś wystarczy kilka minut, aby sprawdzić opinie, porównać ceny i przeczytać doświadczenia innych osób.
Co ważne, użytkownik nie zawsze poszukuje informacji bezpośrednio na stronie sprzedawcy. Może korzystać z wyszukiwarki, forów internetowych, portali branżowych, mediów społecznościowych, serwisów z opiniami czy materiałów publikowanych przez niezależnych twórców.
Oznacza to, że proces zakupowy jest rozproszony pomiędzy wiele różnych miejsc.
Porównywanie ofert może wydłużyć proces
Duża liczba dostępnych możliwości jest dla konsumenta zarówno zaletą, jak i problemem.
Z jednej strony łatwiej znaleźć produkt odpowiadający potrzebom. Z drugiej strony nadmiar wyboru może utrudniać podjęcie decyzji.
Użytkownik może otworzyć kilka, kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt stron. Porównuje ceny, parametry, warunki dostawy, opinie i dodatkowe korzyści.
W pewnym momencie może pojawić się tak zwane zmęczenie decyzyjne. Zamiast zwiększać prawdopodobieństwo zakupu, kolejne informacje zaczynają utrudniać wybór.
Dlatego ważne jest nie tylko dostarczenie dużej ilości informacji, ale również przedstawienie ich w sposób uporządkowany i zrozumiały.
Cena nie zawsze jest najważniejsza
Jednym z najczęstszych założeń jest przekonanie, że klient wybiera przede wszystkim najtańszą ofertę. W rzeczywistości cena jest tylko jednym z wielu czynników.
Konsument może być gotowy zapłacić więcej za:
-
lepszą jakość,
-
szybszą dostawę,
-
dłuższą gwarancję,
-
dobrą obsługę klienta,
-
wygodniejszy proces zakupu,
-
większe zaufanie do marki.
Znaczenie poszczególnych elementów zależy od sytuacji. Przy prostym zakupie różnica kilku złotych może mieć duże znaczenie. Przy drogim produkcie większą rolę może odgrywać reputacja sprzedawcy i poczucie bezpieczeństwa.
Opinie innych osób wpływają na decyzje
Jednym z najważniejszych etapów procesu zakupowego jest sprawdzanie doświadczeń innych klientów.
Opinie pozwalają zmniejszyć niepewność. Konsument może dowiedzieć się, jak produkt sprawdza się w praktyce, czy opis odpowiada rzeczywistości oraz jakie problemy mogą pojawić się po zakupie.
Co ciekawe, nie zawsze najbardziej przekonujące są wyłącznie pozytywne opinie. Bardziej wiarygodny może wydawać się profil zawierający zarówno bardzo dobre, jak i bardziej krytyczne oceny.
Dzieje się tak dlatego, że konsumenci zdają sobie sprawę, iż żaden produkt nie będzie idealny dla wszystkich.
Powrót na stronę nie oznacza porażki
Wiele osób rozpoczyna proces zakupowy, ale nie kończy go podczas pierwszej wizyty. Może wrócić na stronę po kilku godzinach albo dopiero po tygodniu.
Powodem może być potrzeba zebrania dodatkowych informacji, oczekiwanie na wypłatę, konsultacja z inną osobą albo zwykłe odłożenie decyzji na później.
W przypadku zakupów firmowych proces może być jeszcze dłuższy. Konieczne może być uzyskanie zgody przełożonego, przygotowanie budżetu, analiza kilku ofert i negocjacje z dostawcami.
Dlatego pojedyncza wizyta na stronie nie pokazuje całej historii relacji klienta z marką.
Każdy punkt kontaktu może mieć inne znaczenie
Podczas drogi zakupowej konsument może mieć kontakt z marką na wiele sposobów. Pierwszy kontakt może służyć przede wszystkim budowaniu świadomości, kolejny dostarczać szczegółowych informacji, a następny rozwiewać wątpliwości.
Przykładowa ścieżka może wyglądać następująco:
zauważenie marki → zainteresowanie → poszukiwanie informacji → porównanie ofert → sprawdzenie opinii → powrót do produktu → decyzja → zakup.
Nie każdy klient przechodzi przez wszystkie etapy w tej samej kolejności. Niektórzy dokonają zakupu po kilku minutach, inni będą potrzebować kilku tygodni.
Właśnie dlatego analizowanie wyłącznie końcowego momentu zakupu może nie pokazywać pełnego obrazu zachowania konsumenta.
Znaczenie ma także kontekst
Ta sama osoba może zachowywać się zupełnie inaczej w zależności od sytuacji.
Ktoś, kto pilnie potrzebuje nowego telefonu, może podjąć decyzję w ciągu jednego dnia. Jeżeli jednak zakup jest planowany z dużym wyprzedzeniem, proces może trwać kilka tygodni.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku usług. Gdy pojawia się nagła potrzeba, klient może szybko wybrać jedno z dostępnych rozwiązań. Jeżeli natomiast zakup wiąże się z długoterminową współpracą, znaczenie będą miały reputacja, doświadczenie, opinie i sposób komunikacji.
Dlatego zachowania konsumentów warto analizować zawsze w konkretnym kontekście.
Dlaczego warto patrzeć na całą ścieżkę klienta?
Analizowanie całej drogi zakupowej pozwala lepiej zrozumieć, co naprawdę wpływa na decyzję konsumenta.
Może się okazać, że materiał, który nie przyniósł natychmiastowej sprzedaży, był ważnym elementem procesu. Użytkownik mógł dzięki niemu poznać markę, a zakup nastąpił dopiero po kilku kolejnych kontaktach.
Takie spojrzenie jest szczególnie istotne w działaniach określanych jako Performance marketing, ponieważ sama liczba końcowych transakcji nie zawsze pokazuje pełną wartość poszczególnych punktów kontaktu.
Warto więc zadawać pytania nie tylko o to, co doprowadziło do zakupu, ale również o to, co sprawiło, że klient w ogóle zainteresował się daną ofertą.
Proces zakupowy zmienia się wraz z technologią
Sposób podejmowania decyzji będzie prawdopodobnie nadal ewoluował. Konsumenci korzystają dziś z coraz większej liczby urządzeń i źródeł informacji.
Jednego dnia mogą zobaczyć produkt na telefonie, później sprawdzić jego cenę na komputerze, a wieczorem obejrzeć recenzję na telewizorze. Informacje są konsumowane w różnych miejscach i w różnych momentach.
Jednocześnie coraz większą rolę odgrywają rekomendacje, opinie użytkowników oraz treści tworzone przez niezależnych autorów.
Oznacza to, że droga od pierwszego kontaktu do zakupu staje się coraz bardziej rozproszona.
Nie każdy kontakt musi kończyć się sprzedażą
Warto również pamiętać, że celem każdego kontaktu z klientem nie musi być natychmiastowa transakcja.
Pierwszym krokiem może być zainteresowanie, kolejnym zdobycie wiedzy, a dopiero później zakup. Próba przekonania użytkownika do działania na każdym etapie może prowadzić do zbyt agresywnej komunikacji.
Znacznie bardziej naturalne jest dostarczanie informacji odpowiadających na potrzeby użytkownika w danym momencie.
Osoba dopiero poznająca problem potrzebuje zupełnie innych treści niż klient, który porównuje już dwie konkretne oferty.
Co naprawdę prowadzi do zakupu?
Nie istnieje jeden uniwersalny czynnik odpowiadający za wszystkie decyzje zakupowe. W większości przypadków jest to połączenie wielu elementów.
Znaczenie mogą mieć:
-
wcześniejsza znajomość marki,
-
jakość produktu,
-
cena,
-
opinie innych klientów,
-
wygoda zakupu,
-
dostępność informacji,
-
poczucie bezpieczeństwa,
-
doświadczenia z wcześniejszych kontaktów.
Każdy kolejny punkt styku może zwiększać lub zmniejszać prawdopodobieństwo zakupu.
Dlatego zamiast szukać jednego magicznego elementu, warto patrzeć na cały proces jako na ciąg powiązanych ze sobą doświadczeń.
Klient bardzo rzadko podejmuje decyzję zakupową w całkowitym oderwaniu od wcześniejszych doświadczeń. Zanim dojdzie do transakcji, może pojawić się wiele etapów: zainteresowanie, poszukiwanie informacji, porównywanie ofert, sprawdzanie opinii oraz wielokrotne powroty do produktu.
Współczesny konsument ma ogromny wybór i może samodzielnie zdobywać informacje praktycznie na każdym etapie. Dlatego droga zakupowa staje się coraz bardziej świadoma, ale jednocześnie bardziej złożona.
Dla osób analizujących zachowania klientów oznacza to konieczność patrzenia szerzej niż tylko na sam moment zakupu. Performance marketing jest jednym z obszarów, w których szczególnie istotne jest rozumienie tej całej ścieżki, ponieważ decyzja konsumenta może być wynikiem wielu wcześniejszych kontaktów, a nie jednego działania.







